De Steen van Rosetta is een plaat van granodioriet die in 196 v.Chr. tijdens het bewind van Ptolemaeus V in het Ptolemeïsche Rijk van Egypte werd vervaardigd; hij is ongeveer 112,3 cm hoog en 75,7 cm breed. Het was oorspronkelijk bedoeld voor een tempel in Egypte, werd in 1799 herontdekt en later naar het British Museum gebracht, waar het de sleutel vormde tot het ontcijferen van Egyptische hiërogliefen en een revolutie teweegbracht in ons begrip van de oude geschiedenis.
In het museum is het te zien in zaal 4; de toegang is inbegrepen bij het standaardtoegangsticket. Het belangrijkste en beroemdste stuk uit de collectie, de Steen van Rosetta, geldt vandaag de dag ongetwijfeld als een van de meest betekenisvolle objecten in de taalkundige en archeologische geschiedenis, omdat het een directe link vormt naar het moment waarop een oude taal eindelijk ontcijferd werd.
Een rondleiding of audiogids geeft je een gedetailleerde uitleg over de betekenis van de inscripties, waardoor je beter begrijpt hoe hetzelfde decreet in drie verschillende schriften is weergegeven. Dit geeft belangrijke achtergrondinformatie over hoe wetenschappers de steen uiteindelijk hebben gebruikt om Egyptische hiërogliefen te ontcijferen.
Ga recht voor de Steen van Rosetta staan, zodat je alle drie de inscriptiebanden goed kunt zien. Door iets naar een van beide kanten te bewegen, kun je reflecties op het beschermglas verminderen en de leesbaarheid van de gegraveerde tekst verbeteren.
Kijk goed naar de verschillen tussen hiërogliefen, demotisch schrift en het Oudgrieks. Als je van dichtbij kijkt, vallen de verschillen in stijl en tussenruimte meer op, waardoor je ziet hoe dezelfde boodschap werd aangepast aan verschillende doelgroepen.
De steen wordt tentoongesteld achter een beschermende vitrine met geregelde verlichting om het oppervlak in goede staat te houden. Hoewel dit natuurlijke reflecties beperkt, helpen kleine hoekverschuivingen om schittering te verminderen en de inscripties beter leesbaar te maken.
De galerie is meestal het drukst rond het middaguur, wanneer de rondleidingsgroepen arriveren. Vroeg in de ochtend of later in de middag is het er rustiger en heb je meer ruimte om de steen op je gemak te bekijken.
Fotograferen is toegestaan, maar zonder flits. Als je een paar stappen achteruit doet, krijg je de hele plaat in beeld, terwijl je de inscripties beter kunt lezen als je er dichtbij staat. Ongeveer 10 tot 20 minuten is meestal genoeg om het voorwerp op je gemak te bekijken.
De Steen van Rosetta werd in 1799 ontdekt door Franse soldaten tijdens Napoleons veldtocht in Egypte. De steen dateert uit 196 v.Chr., tijdens het bewind van Ptolemaeus V in het Ptolemaeïsche Rijk van Egypte.
Het is gemaakt van granodioriet en is een bewaard gebleven fragment van een grotere stele met inscriptie. De tekst is in drie schriftsoorten gegraveerd – hiërogliefen, demotisch en Oudgrieks – die allemaal hetzelfde decreet weergeven.
De inscriptie is een priesterlijk decreet dat in Memphis is uitgevaardigd ter ere van koning Ptolemaeus V. Het bevestigt zijn koninklijke gezag en kent hem belastingvrijstellingen, tempelprivileges en religieuze eerbewijzen toe om zijn heerschappij te versterken.
De Oudgriekse tekst speelde een cruciale rol omdat die al bekend was bij de geleerden, waardoor ze de Egyptische hiërogliefen konden ontcijferen. De eerste vorderingen werden gemaakt door Thomas Young, die fonetische elementen identificeerde. Jean-François Champollion zorgde in 1822 voor de doorbraak door vergelijkingen te maken met het Koptisch.
De Steen van Rosetta maakte oorspronkelijk deel uit van een veel grotere plaat, waarvan het grootste deel in de loop der tijd verloren is gegaan. Het was niet het enige exemplaar van het decreet; waarschijnlijk zijn er in heel Egypte in tempels meerdere soortgelijke stèles opgericht.
De steen is niet uniek vanwege wat erop staat, maar omdat hij de sleutel vormde tot het moderne begrip van het hiërogliefenschrift.
De Steen van Rosetta werd in 196 v.Chr. gemaakt tijdens het bewind van Ptolemaeus V Epifanes in het Ptolemeïsche Rijk van Egypte. Het werd uitgevaardigd als een priesterlijk decreet door een synode van Egyptische priesters in Memphis, ter ere van het bewind van de koning en om zijn gezag te versterken. De inscriptie geeft het politieke en religieuze systeem weer waarin heersers hun legitimiteit ontleenden aan de steun van de tempel.
De tekst is door Egyptische schrijvers gegraveerd, en niet door één enkele kunstenaar, volgens de officiële tempelpraktijk. Het was in drie schriftsoorten gegraveerd – hiërogliefen, demotisch en Oudgrieks – om ervoor te zorgen dat het decreet zowel door de elite als door de bestuurlijke autoriteiten begrepen kon worden. Het werk was niet artistiek bedoeld, maar functioneel, en legde de nadruk op helderheid en gezag in plaats van op versiering.
De steen maakte oorspronkelijk deel uit van een grotere stèle die in een tempel in Egypte stond. Na verloop van tijd viel het in stukken uiteen, waardoor slechts een deel bewaard is gebleven. Het werd in 1799 herontdekt door Franse soldaten tijdens Napoleons veldtocht in Egypte, bij Fort Julien in de buurt van Rosetta (Rashid). Na de Franse nederlaag kwam het in 1801 onder Brits beheer en werd het naar Londen overgebracht.
Hoewel de Steen van Rosetta oorspronkelijk als politiek decreet was bedoeld, groeide hij uit tot een van de belangrijkste vondsten in de geschiedenis van de taalkunde. Dankzij de Griekse tekst konden wetenschappers uiteindelijk in het begin van de 19e eeuw de Egyptische hiërogliefen ontcijferen. Tot op de dag van vandaag is het een van de belangrijkste voorwerpen in het British Museum en een belangrijk symbool voor de egyptologie en het ontcijferen van talen.
De Steen van Rosetta is gemaakt door Egyptische schrijvers tijdens het bewind van koning Ptolemaeus V Epifanes in de Ptolemaeïsche periode van het oude Egypte. Het was niet het werk van één enkele kunstenaar, maar werd gemaakt door tempelschrijvers die verantwoordelijk waren voor het vastleggen van officiële verordeningen.
De inscriptie bevat dezelfde tekst in drie schriften – hiërogliefen, demotisch en Oudgrieks – waardoor deze begrijpelijk was voor verschillende geletterde groepen in Egypte. Het diende vooral administratieve en politieke doelen, namelijk het versterken van het koninklijk gezag en de banden met de tempel, en had geen artistieke functie. Het werk van de schrijvers was van cruciaal belang voor het tot stand komen van dit meertalige document, dat later een sleutelrol zou spelen bij het ontcijferen van de Egyptische hiërogliefen.
Tegenwoordig wordt de Steen van Rosetta niet om zijn artistieke waarde gewaardeerd, maar vanwege zijn historische belang voor het begrijpen van de taal en het schriftsysteem van het oude Egypte.
De Steen van Rosetta toont hetzelfde decreet in hiërogliefen, demotisch en Oudgrieks, en biedt zo een zeldzaam meertalig beeld van het bestuur en de communicatie in het oude Egypte.
Het echte belang ervan ligt in de Oudgriekse tekst, die al begrepen werd en als uitgangspunt diende waardoor wetenschappers voor het eerst Egyptische hiërogliefen konden ontcijferen.
De inscripties zijn door geschoolde tempelschrijvers gegraveerd volgens strikte officiële regels, waardoor ze meer de formele structuur van koninklijke verordeningen weerspiegelen dan dat ze een artistieke uiting zijn.
Wetenschappers gebruikten de bekende Griekse tekst als uitgangspunt om herhalende namen en patronen in de onbekende geschriften systematisch te vergelijken, wat uiteindelijk leidde tot baanbrekende ontdekkingen bij het ontcijferen van hiërogliefen.
Die steen heeft de archeologie en de taalkunde ingrijpend veranderd door de weg vrij te maken voor onderzoek naar oude Egyptische schriftsystemen die eeuwenlang onleesbaar waren geweest.
Het bewaard gebleven fragment, uit granodioriet gehouwen, heeft zijn inscripties al meer dan 2000 jaar behouden, ondanks beschadigingen en het verlies van grote delen van de oorspronkelijke stèle.
Het werd in 1799 ontdekt door Franse soldaten tijdens Napoleons Egyptische veldtocht bij Fort Julien in de buurt van Rosetta, en niet tijdens een geplande archeologische opgraving.
De steen maakt deel uit van een grotere groep Ptolemeïsche decreetstèles – er zijn er zo’n 29 gevonden in heel Egypte, waaronder verschillende vrijwel identieke kopieën van hetzelfde koninklijke decreet, waardoor wetenschappers delen van de oorspronkelijke tekst beter konden reconstrueren en begrijpen.
Naast de egyptologie werd de Steen van Rosetta een belangrijk referentiepunt in de ontwikkeling van de moderne taalkunde, de vertaalwetenschap en de studie van schriftsystemen.
Nee, het is inbegrepen bij de standaardtoegangsprijs voor het British Museum.
Het is te zien in zaal 4 van het British Museum in Londen.
Ja, het maakt deel uit van de collectie 'Oud-Egypte en Soedan'.
Ja, tijdens rondleidingen en met audiogidsen krijg je uitgebreide uitleg over de inscripties en het historische belang ervan.
Ja, fotograferen is toegestaan, maar flitsen is niet toegestaan.
Hierdoor konden wetenschappers Egyptische hiërogliefen ontcijferen door de Griekse tekst te vergelijken met Egyptische geschriften.
Het bevat hetzelfde decreet in hiërogliefen, demotisch en Oudgrieks.
Thomas Young boekte al vroeg vooruitgang, en Jean-François Champollion zorgde in 1822 voor de doorbraak door vergelijkingen met het Koptisch te maken.
Het werd in 1799 door Franse soldaten gevonden tijdens Napoleons Egyptische veldtocht in de buurt van Rosetta (het huidige Rashid).
Nee, het is een fragment van een grotere stèle, waarbij er delen van het oorspronkelijke object ontbreken.
De meeste bezoekers blijven zo’n 20–30 minuten, afhankelijk van hun interesse in de inscripties en de tentoonstellingen in de buurt.
Vroeg in de ochtend na openingstijd of later in de middag op doordeweekse dagen is het meestal rustiger, want rond het middaguur is het meestal het drukst met reisgroepen.
Het is hetzelfde officiële decreet dat in Memphis is uitgevaardigd, opgeschreven in drie verschillende schriftsoorten voor verschillende doelgroepen in het oude Egypte.
Headout Pass Londen: Bespaar tot 40% bij alle topattracties
